సీడ్ కంపెనీల ఇష్టారాజ్యం..

•  అమాంతంగా పెరిగిన వరి విత్తనాల ధరలు
• ఏడు రకాల సన్నాలకు మాత్రమే బోనస్ ప్రకటించడంతో మార్కెట్లో డిమాండ్ పెరుగుదల
•  రైతులపై అదనపు భారం

శ్రీ బల భీమ న్యూస్ / వికారాబాద్ , ప్రత్యేక ప్రతినిధి :

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సన్న రకాల వరి ధాన్యాలను ప్రోత్సహించేందుకు కేవలం ఏడు రకాల వరి వంగడాలకు మాత్రమే బోనస్ ప్రకటించడం రైతులకు ఆశాకిరణంగా కనిపించినా, అదే నిర్ణయం ఇప్పుడు సీడ్ కంపెనీలకు వరంగా మారింది. ప్రభుత్వం ప్రకటించిన బోనస్ పథకాన్ని అవకాశంగా మలుచుకున్న ప్రైవేట్ విత్తన కంపెనీలు సన్న రకాల విత్తనాల ధరలను అమాంతంగా పెంచి రైతులపై అదనపు భారం మోపుతున్నాయి. ఇప్పటికే సాగు ఖర్చులు, ఎరువుల ధరలు, కూలీల కొరత, వాతావరణ అనిశ్చితులతో సతమతమవుతున్న రైతులకు ఈ ధరల పెరుగుదల మరో దెబ్బగా మారింది.

ప్రస్తుతం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వానాకాలం సాగుకు రైతులు సన్నాహాలు ప్రారంభించగా, ప్రభుత్వం బోనస్ ప్రకటించిన ఏడు రకాల వరి వంగడాలకు మార్కెట్లో ఒక్కసారిగా డిమాండ్ పెరిగింది. ఇదే అదనుగా భావించిన విత్తన కంపెనీలు ఒక్కో 10 కిలోల సీడ్ బ్యాగుపై రూ.150 నుంచి రూ.200 వరకు ధరలను పెంచాయి. దీనికి ఇంధన ధరల పెరుగుదల, రవాణా ఖర్చులు పెరగడమే కారణమంటూ కంపెనీలు సమర్థించుకుంటున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి మార్కెట్ పరిస్థితులను తమకు అనుకూలంగా మలుచుకుంటున్నాయనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

ఒక్కో బ్యాగుపై రూ.200 వరకు అదనపు భారం

గత ఏడాది వరకు రూ.900కు విక్రయించిన 10 కిలోల సన్న వరి విత్తనాల బ్యాగును ప్రస్తుతం రూ.1,050 నుంచి రూ.1,100 వరకు విక్రయిస్తున్నారు. కొన్ని ప్రముఖ కంపెనీలకు చెందిన అధిక డిమాండ్ ఉన్న విత్తనాలపై మరింత ధరలు పెరిగాయి. ఒక ప్రముఖ కంపెనీకి చెందిన సీడ్ బ్యాగుపై గరిష్ట చిల్లర ధర (ఎంఆర్పీ) రూ.1,510గా ముద్రించినప్పటికీ, డీలర్లు రైతులకు రూ.1,200 నుంచి రూ.1,250 వరకు విక్రయిస్తున్నారు.

మార్కెట్లో పోటీ కారణంగా కొందరు డీలర్లు రైతులకు కొంత తక్కువ ధరకు విక్రయించేందుకు సిద్ధపడుతున్నప్పటికీ, కంపెనీలు మాత్రం అందుకు అంగీకరించడం లేదని సమాచారం. రూ.1,200 కంటే తక్కువ ధరకు విక్రయించరాదంటూ డీలర్లపై ఒత్తిడి తీసుకొస్తున్నట్లు వ్యాపార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఇదే విత్తనాన్ని గత ఏడాది రూ.950 నుంచి రూ.1,000 లోపే విక్రయించారని డీలర్లు పేర్కొంటున్నారు.

ప్రభుత్వ నిర్ణయంతో పెరిగిన సన్నాల ప్రాధాన్యం

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం బీపీటీ-5204, ఆర్ఎన్ఆర్-15048, హెచ్ఎంటీ సోన, జైశ్రీరామ్, కేఎన్ఎం-1638, కేఎన్ఎం-7715, డబ్ల్యూజీఎల్-44 వంటి ఏడు రకాల వరి వంగడాలకు మాత్రమే బోనస్ ప్రకటించింది. దీంతో రైతులు ప్రధానంగా ఈ రకాల సాగుపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా జైశ్రీరామ్, తెలంగాణ సోన వంటి వంగడాలకు మార్కెట్లో భారీ డిమాండ్ ఏర్పడింది.

అయితే సన్న రకాల పంటలకు చీడపీడల బెడద ఎక్కువగా ఉండటం, పెట్టుబడి వ్యయం పెరగడం, దిగుబడిపై అనిశ్చితి వంటి సమస్యలు ఉన్నప్పటికీ, బోనస్ ఆశతో రైతులు ఈ రకాల సాగుకు ముందుకు వస్తున్నారు. ప్రభుత్వం ప్రకటించిన అదనపు ప్రోత్సాహకాన్ని పొందాలంటే తప్పనిసరిగా ఈ వంగడాలను సాగు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.

స్వల్పకాలిక వంగడాల వైపు రైతుల మొగ్గు

వ్యవసాయ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం బీపీటీ-5204 పంట కాలం సుమారు 150 రోజులు ఉండగా, జైశ్రీరామ్ పంట కాలం 130 రోజులు, తెలంగాణ సోన పంట కాలం 110 నుంచి 120 రోజుల మధ్య ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో తక్కువ వ్యవధిలో దిగుబడి ఇచ్చే రకాల వైపే రైతులు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపుతున్నారు.

ప్రస్తుత వాతావరణ పరిస్థితులు కూడా రైతుల నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో ప్రభావంతో సాధారణ వర్షపాతం కంటే తక్కువ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ హెచ్చరిస్తోంది. దీంతో ఎక్కువ కాలం సాగు ఉండే వంగడాల కంటే స్వల్పకాలిక రకాలను ఎంచుకోవడమే మంచిదని రైతులు భావిస్తున్నారు.

మార్కెట్లో జైశ్రీరామ్, తెలంగాణ సోనకు భారీ డిమాండ్

గత ఏడాది మార్కెట్లో జైశ్రీరామ్, తెలంగాణ సోన రకాల వరి ధాన్యాలకు మంచి గిరాకీ ఏర్పడింది. వ్యాపారులు, రైస్ మిల్లర్లు ఈ రకాల ధాన్యాన్ని పోటాపోటీగా కొనుగోలు చేశారు. క్వింటాలుకు రూ.3 వేల నుంచి రూ.3,200 వరకు ధరలు లభించడంతో రైతులు కూడా ఈ రకాలపై ఆసక్తి కనబరిచారు.

పండించిన పంటలో కుటుంబ అవసరాలకు కొంత నిల్వ ఉంచుకుని, మిగిలిన ధాన్యాన్ని మార్కెట్లో విక్రయించినా గిట్టుబాటు అవుతుందనే భావన రైతుల్లో ఉంది. ఇదే కారణంగా ఈసారి కూడా ఎక్కువమంది రైతులు జైశ్రీరామ్, తెలంగాణ సోన వంటి రకాలనే ఎంచుకునే అవకాశాలు ఉన్నాయని వ్యవసాయ అధికారులు చెబుతున్నారు.

జిల్లాలో 1.60 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగు అంచనా

వానాకాలం సీజన్‌లో మంచిర్యాల జిల్లాలో సుమారు 1.60 లక్షల ఎకరాల్లో వరి సాగు జరిగే అవకాశం ఉందని వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు అంచనా వేశారు. ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ఏడు రకాలకే బోనస్ వర్తిస్తుండటంతో, ఈసారి జిల్లాలో దాదాపు 90 శాతం వరకు సన్న రకాల సాగు జరిగే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

ఈ సాగుకు అవసరమైన విత్తనాలు ప్రస్తుతం డీలర్ల వద్ద తగినంతగా అందుబాటులో ఉన్నాయని వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు చెబుతున్నారు. రైతులు ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదుర్కోకుండా సరఫరా ఏర్పాట్లు చేశామని పేర్కొంటున్నారు.

సీడ్ మేళాలకు స్పందన కరువు

సన్న రకాల సాగును ప్రోత్సహించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గత నెల 23 నుంచి 30వ తేదీ వరకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా రైతు వేదికల వద్ద ప్రత్యేక సీడ్ మేళాలను నిర్వహించింది. ప్రైవేట్ డీలర్ల ద్వారా రైతులకు విత్తనాలను అందుబాటులో ఉంచింది. అయితే ప్రభుత్వం ఆశించిన స్థాయిలో రైతుల నుంచి స్పందన రాలేదు.

గతంలో మాదిరిగానే రైతులు నేరుగా డీలర్ల దుకాణాలకు వెళ్లి విత్తనాలను కొనుగోలు చేయడానికే మొగ్గు చూపుతున్నారు. దీనివల్ల ప్రభుత్వం చేపట్టిన సీడ్ మేళాల లక్ష్యం పూర్తిస్థాయిలో నెరవేరలేదని తెలుస్తోంది.

సర్కారు నియంత్రణ లేకపోవడమే కారణమా?

పత్తి విత్తనాలపై ప్రభుత్వం కొంతవరకు నియంత్రణ పాటిస్తున్నప్పటికీ, వరి విత్తనాల విషయంలో అలాంటి నియంత్రణ వ్యవస్థ లేకపోవడం వల్లే కంపెనీలు ఇష్టారాజ్యంగా వ్యవహరిస్తున్నాయని రైతు సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం తక్షణమే జోక్యం చేసుకుని విత్తనాల ధరలను నియంత్రించాలని, రైతులపై అదనపు భారం పడకుండా చర్యలు తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

వ్యవసాయం ఇప్పటికే నష్టాల బాట పట్టిన పరిస్థితుల్లో, విత్తన కంపెనీల ధరల పెంపు రైతుల ఆర్థిక పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చే ప్రమాదం ఉందని రైతు సంఘాల నాయకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. రైతుల ప్రయోజనాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రభుత్వం ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని వారు కోరుతున్నారు.

యం. రవీందర్
సీనియర్ జర్నలిస్టు
మొబైల్: 7901503777