ప్రజా పాలనలో తాండవిస్తున్న అవినీతి బాగోతం..!

• పైసా లేనిదే ఫైలు కదలని వైనం..!
• ప్రతి చిన్న పనికీ ఆశ.. అంతకుమించిన కాలయాపన..!
• పారదర్శక పాలనకు శ్రీకారం చుట్టకపోతే.. ప్రజా పాలనకు ముప్పు తప్పదా..!?

శ్రీ బల భీమ న్యూస్ / షాద్ నగర్ ఆగస్టు 14

మల్దే శ్రీశైలం, సీనియర్ జర్నలిస్ట్ 🖊️

ప్రజల చేత, ప్రజల కోసం ఎన్నుకోబడిన ప్రభుత్వమే ప్రజా ప్రభుత్వం. ప్రజలకు మెరుగైన పాలన అందించడం, ప్రభుత్వ సేవలను పారదర్శకంగా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం, సామాన్యుడికి ప్రభుత్వ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరిగే పరిస్థితిని తొలగించడం ప్రజాస్వామ్య పాలనలో అత్యంత కీలకమైన అంశాలు. అయితే కొందరు అధికారుల వ్యవహారశైలి కారణంగా ప్రజా పాలనపై అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో చిన్న పని మొదలుకొని పెద్ద పని వరకు ప్రతి దానికి ఒక రకమైన ‘ఆశ’ పెరుగుతోందన్న ఆరోపణలు ప్రజల్లో ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.

కొన్ని ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పైసా ఇవ్వనిదే ఫైలు ముందుకు కదలడం లేదని, ఒక టేబుల్‌ నుంచి మరో టేబుల్‌కు ఫైలు వెళ్లేందుకు కూడా పలుమార్లు తిరగాల్సి వస్తోందని ప్రజలు వాపోతున్నారు. నిబంధనల పేరుతో, పత్రాలు సక్రమంగా లేవన్న కారణాలతో, మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఇతర సాకులతో పనులను జాప్యం చేస్తున్నారన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో ‘సహకరించే’ వారికి మాత్రం పనులు వేగంగా పూర్తవుతున్నాయన్న ఆరోపణలు మరింత తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తున్నాయి.

అధికారుల ఇష్టారాజ్యం.. ప్రజలకు తప్పని ఇబ్బందులు

ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు ప్రజలకు సేవలందించేందుకు ఏర్పాటు చేసినవే. అయితే కొన్ని చోట్ల ప్రజలు తమ పనుల కోసం కార్యాలయాల చుట్టూ రోజుల తరబడి తిరగాల్సి వస్తోందని చెబుతున్నారు. ఒక చిన్న ధ్రువీకరణ పత్రం, అనుమతి, రికార్డు సవరణ, భూ సంబంధిత పని, సంక్షేమ పథకానికి సంబంధించిన ప్రక్రియ, బిల్లు, ఫైలు క్లియరెన్స్‌ వంటి పనుల కోసం సామాన్యులు పదేపదే కార్యాలయాలకు వెళ్లాల్సి వస్తోందని ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

పని ఎందుకు ఆలస్యం అవుతుందో స్పష్టంగా చెప్పకుండా రేపు రండి.. ఎల్లుండి రండి.. ఫైలు ఇంకా రాలేదు.. అధికారి సంతకం కాలేదు.. పై అధికారి అనుమతి కావాలి.. అంటూ కాలయాపన చేస్తున్నారన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ఫలితంగా ఒకరోజు పనికోసం పలుమార్లు కార్యాలయాలకు వెళ్లాల్సి వస్తుండటంతో పేదలు, రైతులు, కూలీలు, వృద్ధులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.

పైసలు ఇవ్వని పనులకు అంతులేని జాప్యం..?

ప్రజల్లో ఎక్కువగా చర్చకు వస్తున్న అంశం ఇదే. ‘డబ్బులు ఇస్తే పని వెంటనే.. ఇవ్వకపోతే నిబంధనల పేరుతో ఆలస్యం’ అన్న భావన కొంతమంది ప్రజల్లో బలపడుతోంది. ఇది నిజమా? కాదా? అన్నది సంబంధిత ఉన్నతాధికారులు సమగ్రంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

నిజాయితీగా పని చేయించుకోవాలని ప్రయత్నించే సామాన్యుడు మాత్రం మధ్యలో నలిగిపోతున్నాడని పలువురు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఒక పని కోసం కార్యాలయానికి వెళ్లిన వ్యక్తి వద్ద నుంచి వివిధ రకాలుగా డబ్బులు ఆశిస్తున్నారన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ప్రత్యక్షంగా అడగకపోయినా పరోక్ష సంకేతాలు ఇస్తున్నారని, ‘పని త్వరగా కావాలంటే ఇదే మార్గం’ అన్నట్లుగా పరిస్థితిని తయారు చేస్తున్నారన్న విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి.

గ్రామస్థాయి నుంచి జిల్లా స్థాయి వరకు ఆరోపణలు

అవినీతి ఆరోపణలు ఒక్క శాఖకే, ఒక్క స్థాయికే పరిమితం కావడం లేదన్న చర్చ ప్రజల్లో ఉంది. గ్రామస్థాయి కార్యాలయాల నుంచి మండల, డివిజన్‌, జిల్లా స్థాయి కార్యాలయాల వరకు కొందరు అధికారులు, సిబ్బంది వ్యవహారశైలిపై ప్రజలు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ప్రత్యేకంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వ కార్యాలయాల పనితీరుపై అవగాహన తక్కువగా ఉన్న ప్రజలను కొందరు సులభంగా ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నారన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. నిబంధనలు తెలియని రైతులు, వృద్ధులు, నిరుపేదలు, నిరక్షరాస్యులు తమ పని కోసం ఎవరిని సంప్రదించాలో తెలియక మధ్యవర్తులను ఆశ్రయించాల్సి వస్తోందని పలువురు చెబుతున్నారు.

ఈ పరిస్థితిని కొందరు పైరవీకారులు తమకు అనుకూలంగా మలుచుకుంటున్నారన్న విమర్శలు ఉన్నాయి. అధికారులు, మధ్యవర్తులు, దరఖాస్తుదారుల మధ్య ఒక అనధికార వ్యవస్థ ఏర్పడితే ప్రభుత్వ సేవల అసలు ఉద్దేశమే దెబ్బతింటుందని ప్రజాస్వామ్యవాదులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

‘టార్గెట్లు’ పెట్టుకుని అక్రమ సంపాదనా..?

కొంతమంది అధికారులపై రోజువారీ, నెలవారీగా అక్రమ వసూళ్లకు టార్గెట్లు పెట్టుకుని పనిచేస్తున్నారన్న ఆరోపణలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. అయితే ఇలాంటి ఆరోపణలకు సంబంధించి వాస్తవాలను సంబంధిత శాఖల ఉన్నతాధికారులు విచారణ ద్వారా నిర్ధారించాల్సి ఉంది.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగం అంటే ప్రజలకు సేవ చేయడం. ప్రజల పన్నుల నుంచి వచ్చే ఆదాయంతోనే ప్రభుత్వ వ్యవస్థ కొనసాగుతుంది. ఉద్యోగులకు జీతాలు, సౌకర్యాలు ప్రభుత్వం అందిస్తోంది. అలాంటప్పుడు అదే ప్రజల నుంచి అక్రమంగా డబ్బులు వసూలు చేయడం జరిగితే అది కేవలం ఒక వ్యక్తిపై ప్రభావం చూపే అంశం కాదు.. మొత్తం ప్రభుత్వ వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీసే అంశంగా మారుతుంది.

ప్రజల బాధ వర్ణనాతీతం..!

‘ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో మా పని చేయించుకోవడానికి కూడా డబ్బులు ఎందుకు ఇవ్వాలి?’ అని సామాన్య ప్రజలు ప్రశ్నిస్తున్నారు. నెలనెలా వేలల్లో, లక్షల్లో జీతాలు తీసుకుంటున్న అధికారులు ప్రజల నుంచి అదనంగా డబ్బులు ఎందుకు ఆశిస్తున్నారో అర్థం కావడం లేదని పలువురు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఒక రైతు తన భూమికి సంబంధించిన పని కోసం కార్యాలయానికి వస్తే.. రోజువారీ కూలీని వదులుకుని రావాల్సి ఉంటుంది. ఒక పేద కుటుంబానికి చెందిన వ్యక్తి ధ్రువీకరణ పత్రం కోసం వస్తే.. ప్రయాణ ఖర్చులు, పనిదిన నష్టం భరించాల్సి ఉంటుంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో పని కావడానికి వారాలు, నెలలు పట్టేలా చేస్తే వారి పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో అధికారులు ఆలోచించాల్సిన అవసరం ఉంది.

ప్రభుత్వ సేవ ఆలస్యం కావడం వల్ల కొన్నిసార్లు ప్రజలు అప్పులు చేయాల్సి వస్తుంది. మరికొన్నిసార్లు మధ్యవర్తులను ఆశ్రయించాల్సి వస్తుంది. చివరకు ‘డబ్బు ఇస్తేనే పని అవుతుంది’ అనే భావన బలపడితే అది ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు ప్రమాదకర పరిణామమే.

అధికార పార్టీ నేతల నుంచే విమర్శలు రావడం ఆందోళనకరం

ఇటీవల కాలంలో అధికార పార్టీకి చెందిన కొందరు ప్రజాప్రతినిధులు, సర్పంచులు, నాయకులు సైతం ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో జరుగుతున్న అవినీతి, అధికారుల తీరుపై బహిరంగంగా విమర్శలు చేస్తున్న సందర్భాలు కనిపిస్తున్నాయి. ప్రజల సమస్యలను అధికారులు పట్టించుకోవడం లేదని, పనులు జాప్యం చేస్తున్నారని, సామాన్యులను కార్యాలయాల చుట్టూ తిప్పుతున్నారని వారు ఆరోపిస్తున్న సందర్భాలు చర్చనీయాంశంగా మారుతున్నాయి.

అధికార పక్షానికి చెందిన ప్రజాప్రతినిధులే అధికారులపై బహిరంగంగా అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తుంటే పరిస్థితి ఎంతవరకు వెళ్లిందన్నది ప్రభుత్వం ఆలోచించాల్సిన అంశం. ప్రజల నుంచి వస్తున్న ఫిర్యాదులను రాజకీయ కోణంలో కాకుండా పరిపాలనా కోణంలో పరిశీలించి నిజానిజాలను వెలికితీయాల్సిన అవసరం ఉంది.

ప్రజా ప్రభుత్వానికి పెను సవాల్‌..!

ఒకవైపు ప్రభుత్వం తనది ప్రజా ప్రభుత్వమని చెబుతోంది. ప్రజల సంక్షేమమే లక్ష్యమని ప్రకటిస్తోంది. పేదలు, రైతులు, మహిళలు, యువత, వృద్ధులు, బలహీన వర్గాల కోసం అనేక పథకాలు అమలు చేస్తున్నామని చెబుతోంది. కానీ ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లోనే ప్రజలకు ఇబ్బందులు ఎదురైతే ప్రభుత్వ సంకల్పం క్షేత్రస్థాయిలో ఎంతవరకు అమలవుతోందన్న ప్రశ్న తలెత్తుతుంది.

ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు మధ్య వారధిగా పనిచేయాల్సిన అధికారులు ప్రజలకు చేరువగా ఉండాలి. నిబంధనలను వివరించాలి. సమస్యను పరిష్కరించేందుకు మార్గం చూపాలి. అవసరమైన పత్రాలు ఏమిటో స్పష్టంగా చెప్పాలి. పని పూర్తయ్యే గడువును తెలియజేయాలి. ఏ కారణంతో పని చేయలేమో లిఖితపూర్వకంగా వెల్లడించాలి. కానీ ఇవన్నీ పక్కనపెట్టి ప్రజలను కార్యాలయాల చుట్టూ తిప్పడం జరిగితే ప్రజా పాలన లక్ష్యం విఫలమైనట్టే.

గ్రామీణ ప్రజలే ఎక్కువగా నష్టపోతున్నారా..?

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా ఉందన్న చర్చ ఉంది. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో జరిగే ప్రక్రియలపై పూర్తి అవగాహన లేని ప్రజలు సిబ్బంది చెప్పినదానినే నమ్మాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఏ దరఖాస్తు ఎక్కడ ఇవ్వాలి? ఏ అధికారి సంతకం చేయాలి? ఎంత సమయంలో పని పూర్తవ్వాలి? అనే విషయాలపై స్పష్టత లేకపోవడంతో మధ్యవర్తులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది.

ఈ పరిస్థితిని మార్చాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వానిదే. ప్రతి కార్యాలయంలో సేవల జాబితా, అవసరమైన పత్రాలు, సేవల గడువు, సంబంధిత అధికారి పేరు, ఫిర్యాదు చేయాల్సిన ఉన్నతాధికారి వివరాలను ప్రజలకు స్పష్టంగా అందుబాటులో ఉంచాలి.

ప్రజలు కూడా ప్రశ్నించే ధోరణి అలవర్చుకోవాలి

అవినీతిని అరికట్టడంలో ప్రభుత్వం, అధికారులు మాత్రమే కాదు.. ప్రజల పాత్ర కూడా కీలకమే. ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో ఉచితంగా అందించాల్సిన సేవకు అక్రమంగా డబ్బు అడిగితే ‘ఇవ్వకపోతే నా పని జరగదు’ అనే భయంతో డబ్బులు ఇచ్చేయడం సమస్యను మరింత పెంచుతుంది.

ప్రతి పౌరుడు తన హక్కులను తెలుసుకోవాలి. తన పని ఏ అధికారితో జరుగుతుందో తెలుసుకోవాలి. అవసరమైన పత్రాలను సక్రమంగా సమర్పించాలి. పని ఎందుకు ఆలస్యం అవుతోందో ప్రశ్నించాలి. సాధ్యమైన చోట దరఖాస్తుకు రసీదు తీసుకోవాలి. పని పూర్తయ్యే గడువు గురించి తెలుసుకోవాలి.

కాలయాపన చేస్తే కారణాన్ని లిఖితపూర్వకంగా కోరే ధైర్యం ప్రజల్లో రావాలి. అధికారిక మార్గాల్లో ఫిర్యాదు చేయాలి. అవినీతి లేదా లంచం డిమాండ్‌ ఎదురైతే సంబంధిత చట్టబద్ధమైన ఫిర్యాదు వ్యవస్థలను ఆశ్రయించాలి. అవసరమైన సందర్భాల్లో అవినీతి నిరోధక సంస్థలను సంప్రదించాలి.

పారదర్శకతే ప్రజా పాలనకు బలమైన పునాది

ప్రజా పాలనలో పారదర్శకత లేకపోతే ప్రజల్లో అనుమానాలు పెరుగుతాయి. అనుమానాలు పెరిగితే ప్రభుత్వంపై విశ్వాసం తగ్గుతుంది. ప్రభుత్వంపై విశ్వాసం తగ్గితే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపైనే ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది.

అందుకే ప్రతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో డిజిటల్‌ సేవలను విస్తరించడం, ఫైళ్ల కదలికను ఆన్‌లైన్‌లో ట్రాక్‌ చేసే విధానం తీసుకురావడం, సేవల గడువులను ఖచ్చితంగా నిర్ణయించడం, ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి ప్రత్యేక వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయడం, అధికారుల పనితీరును పర్యవేక్షించడం వంటి చర్యలు మరింత బలోపేతం కావాల్సిన అవసరం ఉంది.

అధికారులపై వచ్చిన ఆరోపణలను కూడా ముందస్తు నిర్ణయాలకు వెళ్లకుండా, ఆధారాలతో సమగ్రంగా విచారించాలి. తప్పు చేసిన వారు ఎవరైనా సరే చట్టపరంగా చర్యలు తీసుకోవాలి. అదే సమయంలో నిజాయితీగా పనిచేసే అధికారులకు ప్రభుత్వం అండగా నిలవాలి.

అధికారులు కూడా బాధ్యతను గుర్తించాలి

ప్రభుత్వ ఉద్యోగం ఒక బాధ్యత. అధికారంతో పాటు జవాబుదారీతనం కూడా ఉంటుంది. ప్రజలు కార్యాలయానికి వచ్చినప్పుడు వారిని గౌరవంగా పలకరించడం, వారి సమస్యను వినడం, నిబంధనలను వివరించడం, పరిష్కారం చూపడం ప్రతి ప్రభుత్వ ఉద్యోగి కనీస బాధ్యత.

‘అధికారం నా చేతిలో ఉంది’ అనే భావన ప్రజాస్వామ్య పాలనలో చోటు చేసుకోకూడదు. అధికారం ప్రజల నుంచి వచ్చినదే. ప్రజలకు సేవ చేయడానికి ప్రభుత్వం ఉద్యోగులను నియమించింది. ఈ ప్రాథమిక సత్యాన్ని ప్రతి అధికారి గుర్తుంచుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.

అవినీతిపై ఉక్కుపాదం అవసరం

ప్రభుత్వం అవినీతిపై కఠినంగా వ్యవహరించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. చిన్న స్థాయి అవినీతిని కూడా నిర్లక్ష్యం చేస్తే అది క్రమంగా పెద్ద వ్యవస్థగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఒక కార్యాలయంలో జరుగుతున్న అక్రమ వసూళ్లను పట్టించుకోకపోతే మరొక కార్యాలయంలోనూ అదే విధానం ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.

అందువల్ల ఫిర్యాదులపై వేగంగా స్పందించే వ్యవస్థ ఉండాలి. ప్రజలకు సులభంగా ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం కల్పించాలి. ఫిర్యాదు చేసిన వ్యక్తికి రక్షణ, గోప్యత కల్పించాలి. ఆరోపణలు నిజమని తేలితే బాధ్యులపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి.

ప్రజా పాలనపై నమ్మకం నిలవాలంటే మార్పు తప్పనిసరి

ప్రజా ప్రభుత్వం అంటే కేవలం ఎన్నికల్లో గెలిచిన ప్రభుత్వం కాదు. ప్రజలకు ప్రతి రోజు అందుబాటులో ఉండే పాలన. సామాన్యుడి సమస్యను తన సమస్యగా భావించే వ్యవస్థ. రైతు కార్యాలయానికి వస్తే గౌరవంగా మాట్లాడే అధికారి. పేదవాడు వస్తే అతని పరిస్థితిని అర్థం చేసుకునే సిబ్బంది. నిబంధనల పేరుతో భయపెట్టకుండా పరిష్కార మార్గాన్ని చూపించే యంత్రాంగం.

అలాంటి పాలన ఏర్పడినప్పుడే ‘ప్రజా ప్రభుత్వం’ అనే మాటకు నిజమైన అర్థం వస్తుంది.

ప్రజల కోసం పనిచేయాల్సిన వ్యవస్థలో అవినీతి, కాలయాపన, మధ్యవర్తిత్వం, అక్రమ వసూళ్లకు స్థానం లేకుండా చేయాలి. ప్రజలు ప్రశ్నించాలి.. అధికారులు సమాధానం చెప్పాలి.. ప్రభుత్వం పర్యవేక్షించాలి.. తప్పు చేసిన వారిపై చట్టం తన పని తాను చేయాలి.

ఏదిఏమైనా.. ప్రజా పాలనలో అధికారులు, ప్రజలు, పాలకులు తమ తమ బాధ్యతలను నిజాయితీగా నిర్వర్తించినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యానికి అసలైన అర్థం చేకూరుతుంది. మహాత్మా గాంధీజీ కలలుగన్న స్వాతంత్ర్య ఫలాలు ప్రతి సామాన్యుడి ఇంటి గడపకు చేరాలంటే అవినీతికి అడ్డుకట్ట వేయడం, పారదర్శక పాలనకు శ్రీకారం చుట్టడం, ప్రజల్లో ప్రశ్నించే చైతన్యాన్ని పెంచడం అత్యవసరం.

ప్రజా పాలన బలోపేతం కావాలి..
అవినీతికి అడ్డుకట్ట పడాలి..
ప్రజలకు న్యాయం జరగాలి.. ఇదే ప్రజల ఆకాంక్ష..!